Poniżej przedstawiono najważniejsze planowane oraz wchodzące w życie zmiany w prawie budowlanym w Polsce na rok 2026. Obejmują one zarówno przepisy już uchwalone, jak i propozycje oraz nowe obowiązki, które będą miały wpływ na inwestorów, właścicieli domów, deweloperów oraz samorządy.
Nowelizacja Prawa budowlanego
Od 1 stycznia 2026 r. wchodzi w życie nowelizacja Prawa budowlanego, której celem jest ograniczenie formalności oraz przyspieszenie procesu inwestycyjnego. Nowe przepisy mają ułatwiać m.in. uzyskiwanie odstępstw od przepisów technicznych oraz skrócić czas trwania procedur urzędowych.
Rozszerzono również katalog inwestycji, które nie będą wymagały pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Dotyczy to m.in. małych budynków publicznych, tarasów oraz niewielkich przydomowych obiektów ochronnych.
Nowe definicje i regulacje proceduralne
- ujednolicono i doprecyzowano definicje podstawowe, takie jak: budynek, obiekt, inwestor,
- wprowadzono obowiązek precyzyjnego formułowania odwołań w postępowaniach administracyjnych,
- określono nowy instrument nadzoru, tzw. „żółtą kartę”, umożliwiającą usunięcie formalnych błędów bez natychmiastowego wstrzymania robót budowlanych.
Zmiany w decyzjach o warunkach zabudowy (WZ)
- Od 1 stycznia 2026 r. decyzje o warunkach zabudowy będą miały ograniczoną ważność do 5 lat. Po upływie tego okresu inwestorzy będą zobowiązani do uzyskania nowej decyzji, jeżeli inwestycja nie została rozpoczęta.
- Ustawodawca przewidział wyjątki dla inwestycji rozpoczętych lub takich, których procedury zostały wszczęte przed 16 października 2025 r. W tych przypadkach decyzje mogą zachować ważność przez dłuższy czas.
Planowanie przestrzenne i studia zagospodarowania
Termin na przyjęcie lub aktualizację miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (MPZP) został przesunięty do 30 czerwca 2026 r. Zmiana ta ma istotny wpływ na możliwości inwestycyjne zarówno gmin, jak i inwestorów.
Warunki Techniczne – nowe standardy (wrzesień 2026)
Zmiany w Warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, mają wejść w życie około 20 września 2026 r. i obejmują:
- nowe regulacje dotyczące akustyki budynków,
- zmiany w standardach termomodernizacji oraz efektywności energetycznej,
- nowe zasady dotyczące ogrodzeń i bram, w tym zakaz instalowania ostrych lub niebezpiecznych elementów poniżej określonej wysokości.
Bezpieczeństwo i schronienie – nowe obowiązki budowlane
Od 1 stycznia 2026 r. wejdą w życie nowe przepisy dotyczące projektowania i budowy podziemnych przestrzeni, które mogą pełnić funkcję miejsc schronienia (MDS). Regulacje te wynikają z ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej i będą dotyczyć w szczególności budynków publicznych, budynków wielorodzinnych oraz garaży podziemnych.
Praktyczne skutki dla inwestorów i właścicieli
- Ogrodzenia i bezpieczeństwo – od 2026 r. zakazane będą ogrodzenia z ostrymi elementami oraz innymi rozwiązaniami stwarzającymi zagrożenie, co ma na celu ograniczenie ryzyka urazów.
- Uproszczona zostanie legalizacja samowoli budowlanych.
- Budynki mieszkalne i użytkowe będą projektowane zgodnie z bardziej rygorystycznymi wymaganiami w zakresie bezpieczeństwa, akustyki oraz efektywności energetycznej.
Podsumowanie – kluczowe zmiany w 2026 roku
- skrócenie i uproszczenie procedur budowlanych,
- nowe zasady dotyczące decyzji o warunkach zabudowy i planowania przestrzennego,
- istotne zmiany techniczne i standardy budowlane obowiązujące od września 2026 r.,
- nowe obowiązki w zakresie projektowania schronień i miejsc ochrony,
- zwiększenie liczby inwestycji niewymagających pozwolenia na budowę.